Vrienden van het dienstvak LO&Sport
 

HANS VAN ZETTEN STAAT!!

Door Paul Lindeboom en Wil Maaswinkel

‘Hij staat!’ De legendarische woorden van televisiecommentator Hans van Zetten zijn onlosmakelijk verbonden met de gouden rekstokoefening van turner Epke Zonderland tijdens de Olympische Spelen van Londen in 2012. Dat memorabele sportmoment en vele andere opmerkelijke verhalen uit het turnleven van Hans van Zetten, van turner, coach tot journalist en commentator, zijn gebundeld in het boek ‘Hij staat!’ dat vanaf 28 april te koop is.

Epke

Aan Epke Zonderland is ook het eerste hoofdstuk gewijd en de turner zelf schrijft het voorwoord in het boek. Hij roemt de betrokkenheid van Van Zetten als journalist en zijn vermogen om de technische turnsport als commentator begrijpelijk te maken voor de niet-kenner. De gouden Olympische medaille van Zonderland was de belangrijkste aanleiding voor Van Zetten om een boek uit te brengen. Het begeleidende commentaar bij zijn toestelfinale gaf de stem Van Zetten een gezicht.

,,Mijn bijdrage is een algemeen bekende uitspraak geworden; daar word ik tot op heden mee geconfronteerd, tot het opzetten van de kerstboom aan toe. Een dag na de Olympische Spelen van 2012 kreeg ik al de vraag van oud-pupil Ron Lamboo om een boek, want dat was goed voor de turnsport. Toen zag ik het nog niet zitten, aangezien ik vond dat ik als verbale duider buiten beeld moest blijven. Dat was ook de reden dat ik in die periode alle praatprogramma’s heb afgezegd. Na Rio 2016 heeft Roel van Veen, een intermediair van uitgevers, mij definitief overtuigd dat een boek over de turnsport goed zou zijn. Turnen, Epke en ‘Hij staat’ was na Londen zo hot geworden; daar moest een verhaal van komen.’’

‘Hij staat’ beschrijft het jeugdleven van Hans van Zetten, die als kind de turnsport met de paplepel kreeg ingegoten en het nationale team haalde. ,,Mijn vader Huib ging als dienstplichtig militair turnen in Nederlands Indië en was mijn leermeester en grote voorbeeld. Ook mijn zus Marianne heeft als beste maatje een belangrijke rol gespeeld.’’

Een knieblessure zet een streep door zijn sportieve ambities. Een operatie bleef achterwege, omdat de uitkomst niet te voorspellen was. ,,Het advies was stoppen met turnen, dat was het einde van de droom.’’ Van Zetten werd turncoach bij Pro Patria, de vereniging in Zoetermeer waar hij zelf lid was. ,,Toen ik in 1978 bondscoach van de vrouwen werd, telde de club 3000 leden en hoorde op alle fronten bij de top van Nederland. Ik was van mijn 18e tot 38e zeven dagen per week bezig met de sport. Het observeren, analyseren en corrigeren heeft me enorm geholpen als commentator bij de NOS. Voor het benoemen en beoordelen van elementen moet je in die sport zijn opgegroeid.’’

Yuri van Gelder

Het wegsturen van Yuri van Gelder na de Olympische Spelen van Rio zit Van Zetten wel dwars. Hij vindt dat hij als turncommentator beelden moet duiden, maar moest zich inhouden om niet de rol van onderzoeksjournalist op zich te nemen. ,,Ik zat op een terrasje te eten toen ik bericht kreeg van de NOS dat Yuri zich had misdragen. Hij had alleen een paar biertjes gedronken nadat hij zich geplaatst had voor de Olympische ringenfinale…Het was een grote strategische fout van het NOC*NSF om hem naar huis te sturen. Hij stond al tien jaar aan de wereldtop en stond altijd weer op nadat hij was gevallen. Dat vind ik knap, ik had een zwak voor die man en ik was het volstrekt oneens met het besluit. Als commentator heb ik mijn mening, maar die kan ik niet overal geven. Mijn ongenoegen heb ik tijdens het commentaar bij de finale wél geuit.’’

60 jaar turngeschiedenis

Het verhaal van Lieke en Sanne Wevers en de unieke medaille op balk voor Sanne – ‘dat gaat nooit meer gebeuren’ – maken ook deel uit van het historisch overzicht van meer dan een halve eeuw turnen, zoals Van Zetten zijn boek typeert. ,,Ik zet een aantal markante namen op het zadel, die van invloed zijn geweest op de sport. Het is een enerverende periode geweest en ik wilde die geschiedenis bewaren. Het maakt ook duidelijk waar ik mijn kennis en passie vandaan heb.’’

Hans van Zetten (71), die sinds vijf jaar in Ermelo woont, is nog altijd als freelance commentator aan de NOS verbonden. Het boek licht hij toe op woensdagavond 29 april bij Op 1 en een dag eerder bij Langs de Lijn. De eerste exemplaren wil hij uitreiken aan Epke Zonderland en Lieke en Sanne Wevers.

‘Hij staat’ is vanaf 28 april te koop bij o.a. Riemer & Walinga Boekverkoopers in Ermelo en kost 21,99 euro. Bij Bol.com is het al te bestellen.

Carrière
Hans van Zetten wordt als junior turner 2e van Nederland in de meerkamp, maar moet met een duurzame knieblessure afhaken als wedstrijdsporter. Zijn zuster Marianne dringt internationaal wel door en neemt met de nationale damesturnploeg deel aan de Wereldkampioenschappen 1970. Hans en Marianne vormen later een succesvol coachesduo van de damesturnploeg van GV Pro Patria, die vanaf 1974 zeven jaar op rij landskampioen wordt.

Na enkele jaren als assistent wordt Hans van Zetten van 1980 tot 1986 de 1e full-time Nederlandse bondscoach voor de damesturnploeg op Papendal. Met steun van de NSF lukt het hem toestemming van het Ministerie van Onderwijs te krijgen om het middelbaar onderwijs van de topturnsters op Papendal af te stemmen op de mondiale standaard. Het Katholiek Gelders Lyceum in Arnhem formeert een speciale turnstersklas. Deze innovatie is de voorloper van de huidige LOOT-scholen in ons land die vanaf de jaren negentig van het Ministerie gelijke faciliteiten krijgen voor elk topsporttalent in Nederland.

In 1986, op 38-jarige leeftijd, wordt Hans van Zetten beroepsofficier bij de Koninklijke Landmacht en specialist in luchtverdediging en airspace management. Hij doorloopt een aantal operationele functies en wordt militair docent aan het Instituut Defensie Leergangen. Op verzoek van de Staatssecretaris van Defensie coördineert hij tot na de Spelen van Athene 2004 de Defensie Topsport Selectie. Vanaf december 2004 is hij luitenant-kolonel buiten dienst. 

Zijn contact met topturnen blijft behouden door in 1986 als freelance televisiecommentator te starten bij NOS Sport voor de disciplines turnen, trampolinespringen en ritmische gymnastiek. In 1996 komen daar kunstrijden op de schaats en ijsdansen bij. Hans van Zetten is commentator op de Zomerspelen van Seoel 1988, Barcelona 1992, Atlanta 1996, Sydney 2000, Athene 2004, Peking 2008, Londen 2012, Rio de Janeiro 2016 en de Winterspelen van Nagano 1988, Salt Lake City 2002, Turijn 2006, Vancouver 2010, Sotsji 2014 en PyeongChang 2018. Van het laatstgenoemde toernooi bekleedde Hans op onze website een van de hoofdrollen in een serie met verder Jeffrey Bignell, Peter Crooymans en Lino Ottenhof.

Publicatiedatum: 29 april 2020